احتمال داد كه اين قطعات هم از آن قسمت از آيين‌نامه كه دربارهء آداب مصاحبت با پادشاهان و آيين مجلس ايشان بوده گرفته شده باشد . يكى از اين قطعات گفته‌اى است نقل از يكى از پادشاهان ايران ، و ديگرى قطعه كوچكى است دربارهء داورى و اقسام آن ؛ و سوم دستورى است براى انتخاب محل خوابگاه شاه و اينكه داراى چه شرايطى بايد باشد ، و چنان كه ملاحظه مىشود از لحاظ موضوع دور از آنچه گفتيم نيست . تاجنامه‌هاى ساسانى در دوران اسلامى ابن نديم در « الفهرست » در ضمن كتابهائى كه ابن مقفع از فارسى به عربى ترجمه كرده كتابى را هم با عنوان « كتاب التاج فى سيرة انوشروان » نام برده است . بعضى از محققان همچون آقاى گابريلى « 1 » در وجود چنين كتابى در شرح حال انوشروان شك كرده و عبارت « فى سيرة انوشروان » را در نام اين كتاب الحاقى دانسته‌اند ، و برخى ديگر همچون مرحوم احمد زكى پاشا « 2 » مصحح و محقق كتاب « التاج فى اخلاق الملوك » منسوب به جاحظ اين كتاب را « رازى در نهاد روزگار نهفته » خوانده‌اند . اين از آن جهت است كه محققان تاكنون جز همين نام كه در « الفهرست » ذكر شده در جاى ديگر نشانى از اين كتاب نيافته‌اند ، و به اطلاعات ديگرى كه ممكن است از منابع ديگر دربارهء آن به دست آورد توجهى نكرده‌اند ، در صورتى كه با تحقيق و كاوش بيشتر و پىجوئى آثار و نشانه‌هائى كه از اين كتاب در منابع مختلف تاريخى و ادبى عربى يافت مىشود و با سنجيدن و به هم پيوستن اطلاعات متفرّق و پراكنده‌اى كه دربارهء آن يا دربارهء كتابهاى مشابه آن به‌دست مىآيد نه تنها شك و ترديد آقاى گابريلى به كلى از ميان مىرود ، بلكه اطلاعات جامع و مفيد و حتى

--> ( 1 ) . به نقل استاد كريستن سن در كتاب « ايران در زمان ساسانيان » ص 58 از اصل فرانسهء آن به نام IRAN Sous Ies Sassanides و ص 34 از ترجمهء مرحوم رشيد ياسمى . ( 2 ) . در مقدمه كتاب « التاج فى اخلاق الملوك » ص 26 .